|
بررسی انتقادی دیدگاهِ اجبار در اسلام؛ بازخوانی تفسیر آیه «لا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ»
|
حبیب الله حلیمی جلودار*   |
| دانشیار، گروه قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر. ایران. ، jloudar@umz.ac.ir |
|
|
چکیده: (265 مشاهده) |
جمعی از مفسران، آیه «» (بخشی از آیه ۲۵۶ سوره بقره) را بهمعنای «عدم اجبار در پذیرش دین» تفسیر کردهاند. برای تبیین این دیدگاه، دین را به عنوان مجموعهای از امور ایمانی و اعتقادی تعریف میکنند و استدلال میکنند که باورهای دینی، اموری قلبی و عقلی هستند و نمیتوان آنها را با اجبار ایجاد کرد. پژوهش حاضر دو پرسش اصلی را مطرح میسازد: نخست، چرا دین تنها بهعنوان امور اعتقادی تعریف شده، در حالی که در واقعیت، دین شامل ابعاد: اعتقادی، عبادی و اخلاقی است؟ دوم، چرا بخش بعدی آیه ـــ «» ـــ که بر تبیین روشن خیر از شر و آثار آن تأکید دارد، بهعنوان دلیلی بر «فطری بودن» احکام دین در نظر گرفته نمیشود؟ با بهرهگیری از روش توصیفی ـــ تحلیلی و با بررسی طیف گستردهای از تفاسیر، یافتههای این تحقیق نشان میدهد که اگرچه موضوع «عدم اجبار در پذیرش دین» در آیات دیگر قرآن قابل طرح است؛ اما آیه « » درصدد بیان این مفهوم نیست. ادعای اصلی مقاله آن است که پیام محوری آیه یاد شده، نه نفی اجبار، بلکه «سازگاری ذاتی دین با فطرت انسان» است؛ به این معنا که آموزههای دینی با سرشت و طبیعت بشر در تعارض نیستند و نیازی به اعمال اجبار برای پذیرش آنها وجود ندارد. |
|
| واژههای کلیدی: تفسیر کلامی آیه 256 بقره، اکراه و اجبار در دین، فطرت پذیری انسان، سازگاری ذاتی دین با فطرت انسان. |
|
|
متن کامل [PDF 602 kb]
(143 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1403/11/20 | پذیرش: 1404/6/11 | انتشار: 1404/11/21
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
.jpg)
