1- دانشجوی کارشناسی ارشد فقه مقارن و حقوق جزای اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. ، Mohammad.bathaei.95@gmail.com 2- استادیار گروه فلسفه و الهیات، مؤسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران. 3- دانشیار گروه شیعه شناسی، جامعه المصطفی؟ص؟ العالمیه، قم، ایران.
چکیده: (242 مشاهده)
پژوهش حاضر به تحلیل تطبیقی و ریشهیابی اختلافات و اشتراکات در رویکردهای تفسیری شیعه و اهل سنت نسبت به آیات الاحکام قصاص در قرآن کریم میپردازد. آیات قصاص به دلیل نقش بنیادین در نظام کیفری اسلام و تأثیر مستقیم بر حقوق و حیات افراد، همواره کانون بحثها و تحلیلهای تفسیری گسترده میان مذاهب اسلامی بوده است.یافتههای تحقیق نشان میدهد که با وجود اتفاق نظر هر دو مذهب بر اصل قرآنی قصاص، نحوه تفسیر و اجرای آن تحت تأثیر مبانی معرفتشناختی و اصول هرمنوتیکی متمایز، به نتایج متفاوتی انجامیده است. مفسران شیعه، با تکیه بر قرآن، سنت معصومان؟عهم؟ و عقل، در مسائلی همچون «تساوی در قصاص» از جمله قصاص مرد در برابر زن با پرداخت تفاضل دیه و نیز مسئله نسخ برخی احکام، دیدگاههای ویژهای را مطرح میکنند. در مقابل، مفسران اهل سنت با استناد به قرآن، سنت نبوی، اقوال صحابه و بهرهگیری از ابزارهایی چون قیاس و مصالح مرسله، در موضوعاتی نظیر گستره قصاص آزاد و برده، و نیز اعتبار قتل شبه عمد (به جز نزد مالکیه)، رویکردهای متنوعی ارائه کردهاند. این پژوهش نشان میدهد که تفاوت در منابع استنباط و روشهای تفسیری، عامل اصلی واگرایی در فهم قلمرو قصاص، شرایط اجرا و تعادل میان عدالت کیفری و رحمت الهی است. این اختلافات تنها به سطح تفاوتهای فقهی محدود نبوده، بلکه بازتابی از نظامهای فکری عمیقتر در هر یک از این دو مذهب است.
Bathaei S M B, Sarhai H, Rafiei Mohammadi N. Comparing the Shia and Sunni approaches in interpreting the verses of the Al-Ahkam al-Qisas. مطالعات تفسیری 2025; 16 (63) :41-72 URL: http://tafsir.maaref.ac.ir/article-1-3518-fa.html
بطحایی سید محمدباقر، راستایی حامده، رفیعی محمدی ناصر. مقایسه رویکرد شیعه و اهل سنت در تفسیر آیات الاحکام قصاص. نشریه علمی مطالعات تفسیری. 1404; 16 (63) :41-72
.jpg)
