[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
:: چکیده مقالات شماره ۴۳-پاییز۹۹ (در آستانه چاپ) ::
 | تاریخ ارسال: 1399/3/7 | 
             

ماهیت و مکان  «جنت آدم» در تفاسیر فریقین

سحر دادخواه

محسن خوش‌فر

چکیده

خلقت آدم(ع) و برخی حوادث پیرامون آن در هفت سوره از قرآن مجید بیان شده‌است. در سه سوره بقره، اعراف و طه از حقیقتی به نام «جنت» به عنوان سکونت‌گاه اولیه آدم و حوا یادمی‌شود. چیستی و مکان جنت مذکور مسأله‌ای اختلافی در میان مفسران است. در این‌باره هشت دیدگاه وجود دارد که چهار قول از همه برجسته‌تر است: ۱. آسمانی و آخرتی بودن جنت.۲. دنیایی و زمینی بودن جنت.۳. برزخی بودن جنت.۴. توقف و عدم تعیین به سبب تعارض مستقر در ادله. بررسی تطبیقی‌-تحلیلی تفاسیر فریقین نشان‌می‌دهد که دیدگاه برزخی با شواهد و قرائن تطابق بیشتری دارد و پاسخ‌های دقیق‌تری به شبهات می‌دهد. افزون برآن، دقت در ظهور آیاتی که جنت آدم (ع) در آن‌ها مطرح شده و توجه به ترتیب چینش اتفاقات و روایات تفسیری ، دلیلی نو بر تقویت قول برزخی بودن جنت آدم(ع) است.
کلیدواژه: جنت آدم، بهشت آدم، خلقت آدم ، تفسیر تطبیقی، تفسیر مقارن، تفسیر فریقین


 

 

  بازخوانی «جزیه» در قرآن 

یحیی صباغچی

چکیده

دیدگاه مشهور میان فقها در مورد مواجهه با اهل کتاب آن بوده است که در صورت اسلام نیاوردن، باید به مسلمانان جزیه بپردازند و در غیر این صورت، مسلمانان موظف به قتال با ایشانند. از عمده‌ترین مستندات این مساله، آیۀ ۲۹ سورۀ توبه است. این مقاله به بررسی این آیه از جهت موضوع و حکم می‌پردازد و نشان می‌دهد که بر اساس سایر آیاتی که در مورد اهل کتاب در قرآن وجود دارد، ویژگیهای اهل کتابِ مذکور در آیۀ جزیه شامل همۀ اهل کتاب نیست و ضمنا با توجه به احکامی از قبیل «اعراض» و «صفح» نسبت به اهل کتاب در سایر آیات، حکم قتال با اهل کتاب مربوط به همۀ شرایط نیست. بنابراین جزیه در مورد دسته‌ای از اهل کتاب و در شرایط معینی مطرح می‌شود، نه در مورد عموم ایشان و در مطلق شرایط.
کلمات کلیدی:جهاد، اهل کتاب، جزیه، ایمان، قرآن، قتال، اعراض

 

مواجهه فرهنگی انبیاء با قوم­گرایی از منظر قرآن کریم

سید کمال حسینی
عبدالواحد مطهری

چکیده

وابستگی افراطی به فرهنگ نیاکان که در جامعه­شناسی به قوم­گرایی تعبیر می­شود، یک واقعیت اجتماعی فرازمانی است و مختص عصر انبیاء نبوده و اکنون نیز در قالب گرایش­های افراطی اسلامی: طالبان، داعش، بوکوحرام، جبهه النصره و گروه صحابه پدیدار شده است.
با توجه به این­که انبیاء در خط مقدم مبارزه با این تفکر قرار داشته ­اند، بازخوانی روش­های آن­ها در جهت کنترل و اصلاح این پدیده از متن قرآن کریم، برای رهبران و فرهنگیان امروز جوامع اسلامی، ضرورت پیدا خواهد کرد.
در نتیجه به دست آمد که: انبیاء در تقابل با این تفکر ناسالم اجتماعی، روش­های فرهنگی زیر را به کاربرده­اند: ۱. سعی در تغییر نگرش قوم ­گرایان. ۲. رشد عقلانیت و بارورسازی اندیشه و خرد. ۳. ارائه تحلیل جامع از حالات روحی و روانی اکثریت مردم و نقد آن­ها.
واژگان کلیدی
قوم، قوم­ گرایی، مواجهه انبیاء، فرهنگ، قرآن کریم.

 

ارزیابی رویکرد تأویلی نصرحامد ابوزید در فهم آیات الاحکام

فتحیه فتاحی‌زاده

مهدیه کیان‌مهر

چکیده

چکیده
     حامدابوزید از نواندیشان معاصر است که راه زنده­ ماندن پیام قرآن را  تأویل  می‌داند. از دیدگاه وی، آیات الاحکام  باید به صورت عصری تأویل شود؛ از سیر تکوین احکام در عصر نزول، پیامی حاصل می­شود که با استفاده از آن می­توان احکام عصری(فحوا) را به دست آورد. از آنجایی که هر فهمی  از  قرآن باید ضابطه­مند باشد، بررسی ضابطه­ مندی تأویل ابوزید ضروری می­نماید.  هدف پژوهش حاضر، پی­گیری ضابطه­مندی در مؤلفه ­های تأویل ابوزید(مبانی هرمنوتیکی، روش و معیار تأویل) است. مطابق نتایج پژوهش، برخی عوامل  موجب بی­ ضابطه گی تأویل او می­شود: در مبانی، غفلت از قصد مولف، اعتقاد به تاریخ­مندی فهم و...؛ در روش، خوانش­پذیری پیام حاصل از سیر تکوین احکام و در معیارها، عصری بودن و مطابقت با پیام حاصل از سیر تکوین احکام. البته دو معیار پیوند معنا با فحوا و توجه به بافت­های مختلف کلام، خوانش افراطی متن را مهار می­کنند.
 
کلیدواژه : نصرحامد ابوزید، ضابطه­ مندی تأویل، آیات الاحکام

 

 

 

بررسی تطبیقی علت تفرّق فرزندان حضرت یعقوب ع در آیه ۶۷ سوره یوسف(ع) از منظر مفسران فریقین

سید عبدالله اصفهانی
محمدحسین شیرافکن

چکیده

تضارب آرای مفسران، یکی از قراین دست‌یابی به مقاصد آیات الهی است. رفع اجمال و گزینش دیدگاه مختار در آیه ۶۷ سوره یوسف(ع): «وَ قَالَ یَابَنیَّ لَا تَدْخُلُواْ مِن بَابٍ وَاحِدٍ وَ ادْخُلُواْ مِنْ أَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَه» به طریق تجمیع و تحلیل آرای مفسّران فریقین  در این مقاله مدّ نظر است. پرسش اساسی پژوهش حاضر که به روش توصیفی، تحلیلی و نقلی نگارش یافته،‌ جستجو از علت دستور یعقوب(ع) به فرزندان، در خصوص تفرّق در ورود به مصر، از طریق درهای متفاوت است که در آیه ۶۷ سوره یوسف(ع) به اجمال واگذار شده است. دستاورد پژوهش، دست‌یابی به هشت و پنج دیدگاه، به ترتیب، از سوی مفسران شیعه و سنی است که در نهایت، این نتیجه ایصال می‌شود: دیدگاهی‌ که از کمترین مناقشه متألّم است، علت تفرّق فرزندان بر طرف کردن موانع وصول بنیامین به یوسف(ع) است.
کلید واژه ­ها: تفسیر تطبیقی، فریقین، سوره یوسف، علت تفرّق فرزندان.

 

عصمت پیامبران در سامانه آیات غرر

عمران عباسپور
صمد بهروز
سید حسین علیانسب

چکیده

قرآن منبع مقدس تمام اعتقادات و اعمال مسلمانان است و به علت وحدت مسلمانان در پذیرش تمام آیات آن، می­تواند همه مسلمانان را به وحدت برساند؛ ولی اختلاف در فهم آیات آن موجب بروز اختلاف در میان آنان شده است. یکی از معارف مورد اختلاف در بین مسلمانان، موضوع عصمت انبیاست. دقت در ابزارهای تحصیل عصمت می­تواند محدوده عصمت انبیا را مشخص کند. مدعای اصلی این پژوهش آن است که در صورت تشکیل سامانه­ای از آیات غرر قرآن، ابزارهای عصمت انبیا و محدوده آن در قرآن روشن خواهد شد. آیات غرر قرآن دسترسی به خصیصه عصمت را با استفاده از ابزارهایی مثل اعطای علم متعالی،