:: مقاله های شماره47 پاییز 1400 ( آماده انتشار) ::
برگشت به فهرست مقالات برگشت به فهرست نسخه ها
محکم و متشابه در تفسیر قرآن: بررسی توصیفی- تحلیلی دیدگاه محمد شحرور
شیرین رجب زاده، مهرداد عباسی، محمدعلی ایازی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
چکیده:   (308 مشاهده)
محمد شحرور نواندیش معاصری است که با ارائه نظریات خاص و غیر متعارف در باره قرآن و تفسیرآن، اصطلاحات سنتّی را در هم شکسته و با هدف سازگاری دین و تجدّد به نظریه­ پردازی و تفسیر نواندیشانه از قرآن دست ­یازیده است. نظریات غیر معمول شحرور در نخستین اثرش «الکتاب و القرآن - قراءه معاصره» از یک­سو نقد عالمان اسلامی را برانگیخت و از سوی دیگر یکباره وی را به شهرت رساند. مبنای نظریات او آشنایی­ زدایی از اصطلاحات تفسیری مرسوم و صورت­ بندی جدید از مصحف و اصطلاحات مربوط به آن است تا بستری برای تفسیر نواندیشانه فراهم سازد. وی با تکیه بر قواعدِ عدم ترادف واژگان قرآن، عطف نسق و قاعده تعریف و تنکیر؛ تعاریف جدیدی از اصطلاحات «الکتاب»، «رسالت» و «نبوت»، «أُمُّ الکتاب»، «القرآن»، «السّبع المثانی» و «تفصیل الکتاب» ارائه می­ دهد. در دیدگاه سنتّی آیات به دو بخش محکم و متشابه تقسیم می­ شود، ولی شحرور قسم سومی را با عنوان «نه محکم و نه متشابه» (تفصیل الکتاب) به این تقسیم­ بندی می­ افزاید که تأثیر مستقیم در تفسیر قرآن دارد. محقق در پاسخ به این پرسش که وجه تمایز دیدگاه شحرور با دیدگاه سنتی چیست؟ به دو تفاوت مبنایی دست یافته است؛ یکی این­که مبنای شحرور در تفکیک و تقسیم سه گانه آیات به محکم، متشابه و «نه محکم و نه متشابه»؛ موضوع و محتوای آیات است، در حالی که مبنای نگاه سنّتی، «وضوح یا ابهام در دلالت آیات» است. دوم این­که شحرور آیات متشابه را به دو دسته «السّبع المثانی» و «القرآن» با تعریفی خاص تقسیم می­کند، ولی در دیدگاه سنتی به سه دسته؛ متشابه از جهت لفظ، متشابه از جهت معنا و متشابه از هر دو جهت تقسیم می­شود.
واژه‌های کلیدی: محمد شحرور، محکم و متشابه، تفسیر نواندیشانه، الکتاب، أُمُّ الکتاب، القرآن، تَفصیلُ الکتاب.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/11/19 | پذیرش: 1399/6/20 | انتشار: 1400/4/28


XML     Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
برگشت به فهرست مقالات برگشت به فهرست نسخه ها